Hilye-i Şerife
Ketebeli, Hicri 1286/Miladi 1869 tarihli, aharlı kâğıt üzerine is mürekkebi ile, sülüs ve nesih hatla kaleme alınmış eserde Hz. Muhammed’in sözlü portresi Hz. Ali’den rivayetle yazılmıştır.
Eserin ... bir diğer önemi ve orijinalitesi, Hz. Ali’den rivayet edilen klasik hilye metninin dışına çıkılmış olmasıdır. Göbek kısmındaki tasvir metni Peygamberin ashabından farklı rivayetlerle zenginleştirilmiştir.
Gerek sülüs gerekse nesih hattında Yahya Hilmi Efendi’nin eriştiği yüksek sanat düzeyi açıkça görülmektedir. Hilal kısmı, yeşil yapraklı bir çelenk şeklinde, ortadaki nesih metni çerçevelemektedir.
Dört Halife’nin isimlerinin çevresindeki boşluklar açık mavi zemin üzerine çiçek buketleri ile tezyin edilmiştir. Cetvelleri altınla çekilmiş, dış pervaz ise altın kurdelelerle süslenmiştir.
Eserin başmakamındaki besmelenin sağında yer alan nesih yazılar, klasik hilye formatının dışında olup, yenilikçi bir yaklaşımla yazılmıştır.
Ünlü hattat Yahya Hilmi Efendi’nin ebadı, yazı kalitesi ve olağanüstü tezyinatı itibariyle nadir bulunur, sanat değeri yüksek, koleksiyonluk bir eseridir.
90 x 50 cm.
* Özel Koleksiyon.
Yahya Hilmi Efendi (1833-1907)
Yeniçeri esnafından iken, ocağın lağvından sonra Bayezid’de kâğıtçılık yapmaya başlayan Ayntablı Dalkılıç Hacı Halil Ağa’nın oğlu olarak, ömrü boyunca ikamet edeceği İstanbul’un Süleymaniye semtindeki dünyaya gelmiştir. Sıbyan mektebini bitirdikten sonra, henüz 15 yaşında olduğu halde Bâb-ı Ser-askerî’de Nizamiye Jurnal Kalemi’nin mülâzımlarından olmuştur. Bu arada Ahmed Hazım Efendi’nin Bayezid ve Sultan Ahmed camilerindeki derslerine devam ederek, 1861 senesinde icazet almıştır. Daha sonra Hâşim Efendi’den ve Matbaa-i Âmire musahhihi (düzeltmeni) Halil Zühtü Efendi’den de sülüs ve nesih dersi görmeye devam etmiş ve icazet almıştır.
1848’de başladığı memuriyette ise senelerce hüsn-i hizmetten sonra 1876’da kalemin mümeyyizliğe ve nihâyet müdürlüğe kadar yükselen Yahya Hilmi Efendi, altmış seneye yakın hizmetten sonra 1907’de, görevinin başında iken vücuduna isabet eden inme nedeniyle görevden çekilmiş ve aynı senenin 23 Kasım günü vefat etmiştir.
Sülüs ve nesih yazıda çok olgun bir üstad olduğundan şüphe yoktur. Bilhassa nesihte fevkalade kudretli bir hattat olan Yahya Hilmi Efendi’nin ismi, dönemin iki büyük nesih üstadı olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi ve Şevki Efendi’den sonra anılmaktadır. Onların günümüze kadar etkisini korumayı başarmış üslûbu karşısında, kendine has latif şivesiyle dikkati çeken Yahya Hilmi Efendi’nin, nesih hatta 25 kadar Mushaf-ı şerif ile müteaddid enam-ı ve delail-ül hayrat yazdığı bilinmektedir.
Mushaflarından üçü halen Topkapı Sarayı Müzesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi ve Sakıp Sabancı Müzesi’nde bulunmakta olup, ikmaline muvaffak olduğu, Şeyh Hamdullah merhumun İbrahim Suresi’ne kadar yazabildiği büyük kıt‘a mushaf-ı şerifi de Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’ndedir. Evâhir-i halinde Ser-asker Rıza Paşa için yazmağa başladığı mushafın 21. cüzünden sonrasını bitirmeye ömrü yetmemiş, mezkûr eser bilahare Re’fet Efendi tarafından tamamlanmıştır.
Bunların haricinde müze ve koleksiyonlarda bir hayli hilye, levha ve murakkası bulunan Yahya Hilmi Efendi’nin çabuk yazan bir hattat olduğu bilinmektedir. Devamını Oku