Pierre Paul Thedenat-Duvent, L"Égypte sous Méhémed-Ali, ou Aperçu rapide de l"administration civile et militaire de ce Pacha, publie par F.J. Joly, Paris, Pillet Aine, 1822. xii, 230, [2] s., Mehmed Ali Paşa’nın bir portresi, 20 x13 cm, orijinal karton kapak korunarak yapılmış, sırtı bez, ebru kapaklı yeni cildinde. Bu ilginç kitapta Fransa’nın İskenderiye konsolosu Pierre Paul Thedenat-Duvent, Mehmed Ali Paşa tarafından Mısır’a getirilen siyasi, ekonomik, askeri, idari yeniliklerden övgüyle söz ediyor. Kitapta Mehmed Ali Paşa’nın Vehhabileri yenmesi üzerine konsolosun Paşa için yazdığı ve onun huzurunda okunan kaside de yer alıyor. Bir tercüman bunu Türkçe’ye çevirerek Ali Paşa’ya okumuştur. Sadece bir kere basılan önemli bir eser.

William Holt Yates, The Modern History and Condition of Egypt, its climate, diseases and capabilities; exhibited in a personal narrative of travels in that country: with an account of the proceedings of Mohammed Ali Pascha, London, Smith, Elder & Co.,1843. 2 cilt: c.1 – lxxxviii, 512, 24 s, c.2 – viii, 644 s, 15 levha, 23 x 13 cm, orijinal sırtı korunarak yapılmış yeni bez cildinde. Fizikçi Yates’in bu nadir Mısır seyahatnamesi Mehmed Ali Paşa döneminin siyasal olaylarına geniş yer vermektedir. Taşbaskı resimleriyle de dikkat çeken eser, çağdaş Mısır üzerine yazılmış en yetkin kitaplardan biridir.

E. Daumas, The Horses of the Sahara and the manners of the desert, with commentariesby the Emir Abd-el-kader, translated from French byJames Hutton, London, W. H. Allen & Co,, 1863. [8], 355 s, 22 x 12 cm, sırtı tamirli, yaldız desenli özgün cildinde. İngilizce ilk baskı olup Arap atları, avcılık, çöl hayatı hakkında yazılmış, Cezayirli milli kahraman Şeyh Abdülkadir’in yorumlarıyla zenginleştirilmiş nadir bir eserdir. Bu kitap müzayedelerimizde ilk kez çıkmaktadır.

Edouard Biliotti, L"Abbe Cottret, L"ile de Rhodes. Rhodes, Chez les Auteurs, 1881. [10], vii, [3], 722 s, [6] levha, 2 harita, metin içi resimli, 24 x 14 cm, yeni yapılmış, sırtı deri bez cildinde. Osmanlı döneminde Rodos"ta basılan ve Rodos’u anlatan klasik eser. Rodos şövalyeleri, adanın Türkler tarafından fethi, adada sosyal ve entelektüel hayat, jeolojisi, iklimi, ziraatı, ticareti. Çok nadir ve aranan bir kitaptır.

[Claude Etienne] Savary, Lettres sur la Grèce faisant suite de celles sur l’Egypte, Paris, Onfroi, M. DCC. LXXXViii [1788]. [4], 362, [2] s, 1 levha, haritası eksiktir. 22 x 14 cm. dönem cildinde. Mısır üzerine mektuplar ve Kur’an çevirisiyle tanınan Savary’nin 1779 ve 1780’de İskenderiye’den yola çıkarak Oniki Adalar’a ve bu sırada Girit ve Rodos’a yaptığı gezinin mektuplar şeklinde yazılmış izlenimleridir. Osmanlı idaresi altındaki adaları anlatması bakımından son derece ilginç olan kitapta yazarın Mısırlılar’a gösterdiği hoşgörüyü Türkler’e göstermediği dikkat çekiyor. Savary 1788’de 38 yaşındayken aniden ölerek bu kitabının yazmayı düşündüğü ikinci cildini kaleme alamamıştır.

Dick de Lonlay, A travers la Bulgarie. Souvenirs de Guerre et de Voyage par un Volontaire au 26e Régiment de Cosaque du Don. Paris, Garnier Frères, 1886. [8], 326, [2] s, 20 resim, 22x13 cm, özgün, resimli kırmızı bez cildinde. 93 Harbi’yle ilgili önemli bir hatırat. Rus askerleriyle birlikte Balkanlar’da Osmanlı’nın terk etmek zorunda kaldığı toprakları gezen yazarın tarihi değerde izlenimlerini aktardığı bir çalışmadır. Plevne, Araba-Konak, Sofya, Pazarcık, Filibe, Rodop, Harmanlı, Edirne, Ayastefanos-Yeşilköy ve İstanbul gibi konu başlıkları içermektedir. Eser, yazarın bizzat çizdiği ve bölüm başlarına yerleştirilmiş 20 adet siyah beyaz resimle de dikkat çekmektedir.

Le Yali des Keuprili à Anatoli-Hissar, preface de Pierre Loti, texte par H. Saladin, dessins par M.Y: Terzian, Nouri, Omer Cheref, Paris, Societe des Amis de Stamboul, 1915. 16 s, 12 levha, 48,5 x 36,5 cm, orijinal, miklepli muhafazasında. 90/150 (150 adet numaralı olarak basılmış olan eserin 90 numaralı nüshasıdır). Orijinali 13 levha içeren bu eserin bu nüshasındaki Vii numaralı levha eksiktir. Boğaziçi’ndeki Köprülü yalısını anlatan dev eser. Önsöz Pierre Loti tarafından yazılmıştır. Çok nadir bulunur. Köprülü kütüphanesinden kalma nüsha Sermet Çifter kütüphanesindedir. Bir adet de Boğaziçi"nde var. Dünyada 4 ülke kütüphanesinde toplam 7 adet nüshası görülüyor.

Alexandre Raymond, Faiences décoratives de la vieille Turquie, Paris, Editions Albert Morancé, tarihsiz, (c.1920). 8 s, 32 renkli levha (12-13, 21-22 ve 23-24 katlanan), 28 x 23 cm, yayıncının sırtı tamirli orijinal bağcıklı cildinde. Eski çinicilik sanatımız üzerine yapılmış nadir araştırmalardan biri olup yazar tarafından derlenip çizilen ve renklendirilen levhalardan oluşmaktadır. Bursa Yeşil Camii, Yeşil Türbe, Hüdavendigar Camii, Topkapı sarayı çinilerinden örnek, Rüstem Paşa Camii, İznik Eşref Paşa Camii içindeki çini örnekleri nefis bir baskıyla sunulmuştur.

Leonora Navari, Greece and The Levant. The Catalogue Of The Henry Myron Blackmer Collection Of Books And Manuscripts, Maggs Bros Ltd., London, 1989 (İlk baskı). xxi, 446 s, kimileri renkli, xvi levha, 35 x 25 cm, yayıncının gri renkli bez cildinde. Yalnızca 300 adet basılmıştır. Atina’da yaşamış olan Amerikalı banker Henry Myron Blackmer’in, seyahatname konulu kitap ve basılı malzemelerden oluşturduğu koleksiyonun kataloğudur. Yunanistan, Mısır, Filistin, Suriye ve Osmanlı İmparatorluğu üzerine 15 – 19. yüzyıllar arasında yayınlanmış 1947 seyahatnamenin ayrıntılı dökümünün sunulduğu, konuyla ilgili olarak hazırlanmış en önemli bibliyografyalardan biridir.

Alexander Rüdell, Die Kahrie-Dschamisi in Constantinopel Ein Kleinod Byzantinischer Kunst, Ernst Wasmuth, Berlin, 1908. [1], 24 s, 31 levha (10’u renkli), ex-library, 53 x 37 cm (folyo), bez cildinde. Rüdell, 1890 yılı kış mevsimi sonlarında İstanbul"a gelmiş ve eski Khora Kilisesi’ni incelemiştir. İncelemelerini ve çizdiği resimleri Berlin Teknik Üniversitesi"nin Louis Boissonnet Vakfı yayınları arasında ve Prusya devletinin çeşitli bakanlarının desteği ile bastırmıştır. ii+24 sayfalık metnin devamında 10"u renkli 31 levha yer alır. Metin kısmında Kariye Camii"nin mimarisi üzerinde durulmakta ve tarihçesi ile ilgili bilgiler verilmektedir. Resimler mimariye dair çizimler ve plan ile başlamakta, binanın dış görünümlerini veren desenlerden sonra taşa işlenmiş süslemeler ile devam etmektedir. Binanın fresko ve mozaik bezemeleri de siyah beyaz levhalarda verilmekte; duvar, kubbe, kemer ve tonozlardaki fresko ve mozaik resimlerini göstererek eser tamamlanmaktadır.

Alexandre M. Raymond, l"Art islamique en Orient, ii: Partie [Fragments d"Architecture Religieuse et Civile], Pera, Constantinople: M. Schulz, Prague for Librairie Raymond, 1924 (ilk ve tek baskı). [2] levha başlık s, 12 s önsöz, 50 kromolitografi tekniği ile basılan renkli levha (8-9, 10-11, 12-13, 24-25, 26-27, 32-33, 44-45 ce 59-60 №lu levhalar çift sayfada ve bir aradadır, 31 №lu levha çift sayfadır), 49 x 35.5 cm (folyo), karton cildinde. Renkli planları Alexandre M. Raymond (1872-1941) ve metni Karl Wulzinger (1886-1948) tarafından hazırlanan Vieilles Faïences Turques en Asie Mineure et à Constantinople (Bologne, c. 1922) part i olarak kabul edilir. Part i’in Almanca baskısı ise Alttürkische Keramik in Kleinasien und Konstantinopel (Munich, 1922) başlığını taşır.

Antony E. Benaki (editör), Angeliki Hadzimichali [metin], Nico Sperling [resimler], Hellenic National Costumes / Costumes Nationaux Helléniques, Benaki Museum, Athens, 1948. Yunanca, Fransızca ve İngilizce 3 künye sayfası, 24 s metin, 55 renkli levha, folyo (50 x 35 cm), kutulu bez cildinde. 239 numaralı nüsha. Müzayedemizde birbirinden bağımsız olarak 1948 ve 1954 yılında 2 cilt olarak yayınlanan kitabın birinci cildi sunulmaktadır. Sadece 325 adet basılan ve numaralandırılan bu olağanüstü eser Mora Yarımadası, Peloponnes, Teselya, Euboea (Eğriboz) adası, Epir, Makedonya, Girit, Ege ve İyon adaları, 12 Adalar, Trakya ve Kıbrıs adasında yaşayanların milli kıyafetlerini gösteren son derece nadir ve önemli bir eserdir. Ayrı ayrı basılan ve bez cilt içinde muhafaza edilen levhaların açıklamaları Yunanca, Fransızca ve İngilizce olarak verilmektedir. Kitabın metin kısmı Hestia matbaasında basılmış, renkli levhalar ise Aspiotielka matbaasında 1933-1940 arasında hazırlanmıştır.

Z[adig]. Khanzadian, Atlas de Geographie Economique de Turquie, L. de Bertalot, Paris, 1924. [4], 28 s, 30 harita/planş (14 nolu planş hiçbir nüshada olmadığı gibi bu nüshada da yoktur), yazarından ithaflı ve imzalı, 54.5 x 37 cm (folyo), kağıt kapağında. Ermeni subay Khanzadian tarafından hazırlanan eser genel bir Türkiye tarihinin ardından Türkiye’nin ekonomik coğrafyasına dair istatistiksel bilgiler vermektedir. Türkiye madenleri, tarımı, denizcilik ve hayvancılığı ile ulaşım araçları hakkında sözel bilgiler verilmektedir. Atlas kısmındaki harita ve planşların bir kısmı bizzat yazar tarafından hazırlanmış, bir kısmı ise başka kaynaklardan derlenmiştir. Yazarın Atlas de Geographie Economique de Syrie et du Liban (1926), Atlas de Geographie Economique de la Paléstine (1932) gibi başka atlas çalışmaları da olmuştur.

Cecil L. Striker ve Y. Doğan Kuban (editörler), Kalenderhane in istanbul. The Buildings, their History, Architecture, and Decoration (1. cilt altbaşlığı); The Excavations (2. cilt altbaşlığı) Final Reports on the Archaeological Exploration and Restoration at Kalenderhane Camii 1966-1978, Verlag Philipp von Zabern, Mainz, 1997-2007. 1 cilt: xv, 150 s, metin içinde 90 çizim, plan, harita, kroki vs, metin sonunda 179 levha, 38 katlanır rölöve, plan, kroki vs; 2. cilt: x, 387 s, metin içinde 102 resim, metin dışında 26 levha, 36.5 x 26 cm (folyo), bez ciltlerinde.

W[ilhelm]. Salzenberg, Alt Christliche Baudenkmale von Constantinopel vom V. bis Xii Jahrhundert, im Anhange des Silentiarius Paulus Beschreibung der Heiligen Sophia und des Ambon, Ernst & Korn, Berlin, MDCCCLiV [1854]. xii, lii, 140 s, metin içinde 2 çizim, metin dışında 1 levha, 1 harita, 34 x 26 cm (folyo), karton cildinde. Wilhelm Salzenberg (1803-1887) Alman mimardır. Kitapta Ayasofya"nın mimarisi ve mozaiklerinin resimleri yer alır. Kitabın sonundaki ekte Ayasofya ve içindeki ambonun 6. yüzyıl yazarlarından Pavlos Silentiarios tarafından düzenlenen övgüsünün C. W. Kortum eliyle yapılmış tercümesi vardır. Salzenberg bu büyük boyutlu kitabında, İstanbul"un başka Bizans kiliselerine dair bilgiler ve çizimler vermiş, Ayasofya"da, Fossati"nin temizleyerek açığa çıkardığı mozaik resimlerin renkli kopyalarını kitabında yayımlamıştır. Son derece az sayıda basılan çok nadir bir kitaptır. Blackmer 1483.

A. Winsor Weld, Relief Work Among the Aegean islands, The American Red Cross, Athens, 1919. 59 s, metin içinde fotoğraflar, 2 harita, 23 x 15 cm, lüks deri cildinde. Bu kitapta Anadolu’dan Ege Adalarına göç eden Anadolu Rumlarına yapılan insani yardım çalışmaları anlatılmaktadır.

[Abbé Joseph de La Porte], Tableau de l"Empire Ottoman. Où l"on trouve tout ce qui concerne la Religion, la Milice, le Gouvernement civil des Turcs, & les grandes Charges & Dignités de l"Empire, Duchesne, Paris, MDCCLVii [1757] (1. baskı). xxiv, 310 s, 14 x 8 cm, döneminin cildinde. 1757 yılında J.F. Bassompierre tarafından yapılmış bir baskısı daha vardır. 1759 tarihli başka bir baskısı ise État actuel de l’Empire Ottoman başlığını taşır. Bu eser Alcide de St. Maure’nin 1673’de basılan La Cour Ottomane ou l’interpète de la Porte başlıklı kitabın metnine dayanır. Eserin 1. bölümünde Türkler’in dini ve dini akideleri, bayram kutlamaları, müslümanlık içerisinde yer alan mezhepler, evlilik törenleri, din adamları, camileri, kadı başkanlığındaki yargı sistemi, takvim yapısı anlatılır. 2. bölümde askeri örgütlenme, 3. bölümde Divan-ı Hümayun, 4. bölümde de padişahın ve maiyetinin devlet yönetimi içerisindeki pozisyonu anlatılmaktadır. Atabey 669

Sir James Porter, Observations sur la Religion, les Loix, le Gouvernement et les Moeurs des Turcs. Traduit de l’Anglois, par M.B*** [Bergier], Chez Merlin, Londres, MDCCLXiX [1769]. 2 cilt bir arada: c.1 – 149 s; c.2 - 144 s, 17 x x 11 cm, deri cildinde. Kitabın ilk baskısı 1768 yılında Observations on the Religion, Law, Government and Manners of the Turks adıyla yazar adı belirtilmeden yapılmıştır. James Porter’in bu kitabı, 18. yüzyıldaki Osmanlı toplum yapısını gözler önüne seren ve bu yapıyı objektif açıdan anlamaya ve açıklamaya yönelik tespitler içeren çok önemli bir çalışmadır. 1. baskıdan kısa bir zaman sonra Fransızca’ya çevrilen bu eser, döneminin diğer kaynaklarına göre gerek İslamiyet’e ve gerekse Osmanlı toplumsal kurumlarına önyargısız bakması açısından önemlidir. Eserin ikinci bölümünde yazarın Fener Rumları hakkındaki gözlemleri de yer almaktadır. Blackmer 1332 (1. İngilizce baskı), Atabey 974 (Neuchatel, MDCCLXX [1770] baskısı).

'a.

'a.

[Charles Clive Bigham] Viscount Mersey, A Picture of Life 1872-1940, John Murray, London, 1941 (2. baskı). xii, 466 s, metin dışında 9 levha, 5 harita, 23 x 15 cm, bez cildinde. Charles Clive Bigham, 2. Vikont Mersey. Müzayedeye sunduğumuz kitabın 4. ve 5. bölümleri daha önce A Ride through Western Asia (London, 1897) başlığı ile basılan kitapta anlatılan seyahatin bazı bölümlerinin kısa bir özetidir. 1895 Ermeni olayları ile ilgili istihbarat toplama gayesi ile Orient Express ile Londra’dan İstanbul’a gelen yazar bir aylık hazırlıktan sonra Anadolu’ya doğru yola çıkar. Sivas, Yozgat, Erzincan, Erzurum ve Doğubeyazıt yolculuğu, yerel yöneticilerin misafirperverliği, konaklama imkanları, İngiliz ve Amerikan konsolosluklarında yapılan temaslar anlatılır. Sonrasında yazarın İran ve Orta Asya seyahatleri yer alır. Daha önce With the Turkish Army in Thessaly (London, 1897) başlığı ile basılan kitapta anlatılan Osmanlı-Yunan Savaşı’nın kısa bir özeti sondaki 7. bölümün konusunu oluşturur.

Harold [George] Nicolson, Curzon: the Last Phase, 1919-1925: A Study in Post-War Diplomacy, Houghton Mifflin, Boston and New York, 1934. xvi, 416 s, 10 fotoğraf, 4 harita, 22.5 x 14 cm, bez cildinde. Lord Curzon (1859-1925) İngiliz devlet adamıdır. 1919"da Lloyd George"un, Yunanlıları, Anadolu"yu istilaya zorlamasına ve Türkler"e karşı savaş tehdidine karşı çıktı ve Fransa Başbakanı Poincare ile anlaşarak Türkler"i barış müzakereleri yapmaya çağırdı. 1922-1923 Lozan görüşmelerinde İngiliz heyetine başkanlık etti. Kitap, Lord Curzon’un İngiltere dışişleri bakanı olduğu 1919-1925 arasındaki dönemi kapsayan biyografisi olup anlatılan konuların neredeyse tamamı Osmanlı İmparatorluğu ile ilgilidir. İzmir’in işgali ve Lozan görüşmeleri gibi önemli konular ayrı başlıklar altında anlatılmaktadır. Kurtuluş Savaşı için çok önemli bir kaynaktır.

R. Grant Barnwell, the Russo-Turkish War: An Account of the Servian insurrection, the Dreadful Massacre of Christians in Bulgaria, and other Turkish Atrocities, with the Transactions and Negotiations of the Contending Powers Preliminary to the Present Struggle, the Military Resources and Defences of the Combatants, and the Stirring Battles and Thrilling incidents of the War; Together with a History and Description of Russia and the Russians, the Rise, Progress and Decline of the Ottoman Empire and Sketches of the People, Manners and Customs and Domestic Life of Both Nations, A. Roman & Company, San Fransisco, 1877. xv, [-17] 560 s, metin içinde ve metin dışında birçok resim, ön kapak içinde 1 katlanır renkli harita, 22.5 x 14.5 cm, bez cildinde. Barnwell’in Osmanlı-Rus Savaşı ismindeki kitabı, 93 Harbi olarak bilinen savaş sırasında gelişen olaylardan çok Osmanlı ve Rus İmparatorluklarının siyasal, toplumsal ve ekonomik yapılarını inceleyen kitapta çok sayıda gravüre yer verilmiştir.

Despatches and Papers Relative to the Campaign in Turkey, Asia Minor, and the Crimea During the War with Russia in 1854, 1855, 1856. illustrated With Original Plans and Drawings Executed at the Topographical Branch of the War Department Under the Superintendence of Colonel Jerviss, Director. Compiled and Arranged by Captain Sayer, Deputy Assistant Adjutant-General, Horse Guards. to Which is Added a Copious Appendix Containing Numerous Valuable and interesting Returns and Statistics Connected with the Campaign, Many of Which Were Prepeared by Authority and are Now for the First Time Published, London, 1857 (1. baskı). iv, 447 s, metin içinde 6 katlanır renkli harita, 1 katlanır tablo, arka cep içerisinde 1 katlanır renkli harita, 23 x 14.5 cm, bez cildinde. Resmi İngiliz arşivine göre Kırım Savaşı’nın seyrinin tüm detayları ile incelendiği bu kitapta cephe ile Londra arasındaki muhaberat, yazışmalar, istatistiksel veriler yer almaktadır.

'a.