DÂFİU’L-GUMÛM VE RÂFİU’L-HUMÛM

Kategori: Kitap

Lot No: 254

(Gamları Defeden ve Kaygıları Kaldıran Kitap)
Gazâlî, Deli Birâder (?-1536) tarafından yazılmış, Hicri 1013/Miladi 1604 tarihli, aharlı kâğıt üzerine nesih hatla kaleme alınmış eser, Dâfiu’l Gumûm’un bilinen dördüncü nüshasıdır (Diğer üç nüshanın nerede bulundukları aşağıda belirtilmiştir). Eserin ilk altı varağının (yaprağının) sonradan, muhtemelen 18. yüzyılda yazıldığı kanaatindeyiz. Osmanlı döneminde cinsellik üzerine Türkçe kaleme alınmış nadir eserlerden biri olan Dâfiu’l Gumûm yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm nikâhın meziyetlerini ve sevişmenin faydalarını; ikinci bölüm gulâmpâra kardeşlerin ve zampara biraderlerin arasında geçen tartışmayı ve savunmalarını, üçüncü bölüm servi boylu yalın yüzlüler ve lale yanaklı oğlanlarla sohbetin zevklerini, dördüncü bölüm gümüş tenli kadınlar ve yasemin göğüslü kızlarla oynaşmanın hazlarını, beşinci bölüm çeşitli pozisyonlardaki cinsel ilişkileri, altıncı bölüm edilgen eşcinsellerin, travestilerin ve ne idüğü belirsizlerin durumlarını ve davranışlarını, yedinci bölüm ise gidilerin ve boynuzluların aynı yolun yolcusu olduklarını ele alır (Filiz Bingölçe, 2007, sf. 12-13). Kaynaklarda, Sultan II. Bayezid’in oğlu Şehzâde Korkut’un Gazâlî’yi yanından hiç ayırmadığı ve onsuz bir yere gitmediği zikredilir. Deli Birâder Şehzâde ile birlikte Mısır’a gider; Manisa’ya döndükten sonra Piyâle Bey için Dâfiu’l-Gumûm ve Râfiu’l- Humûm’u kaleme alır. Eseri Şehzâde Korkut’a sunduğunda onu kapısından kovduğu söylenir. Ancak şehzâdenin, yakalanıp öldürüleceği sırada yanında Piyâle Bey ile Deli Birâder’in bulunmasını istemesinden bu rivayetin doğru olmadığı anlaşılmaktadır. Deli Birâder’in Manisa’da yazıp Piyâle Bey’e takdim ettiği Dâfiu’l-Gumûm ve Râfiu’l-Humûm adlı eseri Sehî’nin ifadesiyle “gāyet galat ve fâhiş fuhşiyyât ve hezeliyyâttan ibarettir.”. Gazâlî, Şehzâde Korkut’un musahibi Piyâle Bey’e takdim ettiği bu çalışmasında Farsça ve Arapça kaynaklardan yararlanmıştır. El-Ezrakî’nin Elfiyye ve Şelfiyye isimli meşhur eserinden alıntılarla, Ubeyd-i Zakanî ve Aynî gibi müelliflerin eserlerinden seçmelerle metnini oluşturmuştur. Ancak bu alıntılar kitabın orijinalliğini zedelememektedir. Çünkü Gazâlî, devrinin cinsellik, sevişme, sevgili anlayışlarını, meclislerde ve halk arasında söylenen erotik, komik ve mecazî hikâyelerle harmanlayarak bir araya getirmiştir.
Evlilik, cinselliğin doğuşu ve tarihi, dulların ve bakirelerin meziyetleri, eşcinseller ile zamparaların atışmaları, pezevenkler, boynuzlular, transseksüeller, mastürbasyon ve hayvanlarla ilişkiler, cinsel hileler ve daha birçok konu, mizahî hikâyelerle ve de şiirlerle renklendirilerek dönemin günlük diliyle esere yansımıştır (Filiz Bingölçe 2007: 6). Deli Birâder, eserinde yer alan konuların ve hikâyelerin, Şehzâde’nin sarayındaki işret meclislerinde söylenegeldiğini belirtir. Piyâle Bey’in neşelenmek, kederi dağıtmak, gamı defetmek için bütün bunları kağıda aktarıp bir kitaba dönüştürmesi için kendisine ricanın da ötesinde ısrar ettiğini kaydeder (Filiz Bingölçe 2007, sf. 6-7).
Gazâlî, eserini “hileyi, kötülüğü bertaraf etmek; sapıklıktan korunmak amacına okura hizmet etmek üzere” yazılmış bir eser olarak nitelendirir. Tersini göstererek doğruyu ve düzgünü ima etmeye çalışır. Metinde anlatılan cinsel hikâyeler her zaman cinsellikten söz etmez. Hayatın diğer alanlarına, toplumun ve insanlığın başka durumlarına da somutlama yoluyla yorum getirir (Filiz Bingölçe 2007, sf. 12).
Eserin:
- Milli Kütüphane, Yz A 1840
- Süleymaniye Kütüphanesi, Esat Efendi Bölümü No: 3629
- İstanbul Üniversitesi, Türkçe Yazmalar, No: 1400’de olmak üzere üç nüshası bulunmaktadır (Filiz Bingölçe 2007, sf. 44).
Dâfiu’l-Gumûm ve Râfiu’l-Humûm üzerine Robert Landor (2001) ve Filiz Bingölçe (2007) bir kitap; Selim Sırrı Kuru bir doktora tezi (2000) ve bir makale (2001); Murat Bardakçı (2009) ise bir kitap bölümü hazırlamıştır. Şairin biyografisi için bk. “Gazâlî, Deli Birader”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
Gerek eserin erken bir nüshası olması, gerekse bilinen dördüncü nüshası olması açısından çok nadir, koleksiyonluk bir el yazmasıdır.
20 x 14,5 cm.

Muhammen Bedel