HEREKE HALISI

Kategori: Halı

Lot No: 229

İmzalı, Sümerbank yapımı, 1980 – 1990’lar, “Yedi Dağın Çiçeği” motifli, ipek ve yün, el dokuması. Çok ufak restorasyonu mevcuttur, haliyle.
267 x 205 cm.
* Türk Eğitim Vakfı’na bağış.
Yedi Dağın Çiçeği
Hereke denince akla gelen en önemli motiflerden biridir. İstanbul’un yedi tepesinde yetişen çiçeklerden gelmektedir. Bunlar; Topkapı Sarayı tepesi, Çemberlitaş tepesi, Beyazıt tepesi, Fatih tepesi, Yavuzselim tepesi, Edirnekapı tepesi ve Kocamustafapaşa tepesidir.
Hereke halısının en büyük özelliği, mekâna uygun oluşu ve mekâna uygun tasarlanmasıdır. Geçmişte Hereke halısından önce yapılan Uşak halısı, Bergama halısı gibi yöresel tarzdaki halılar genellikle çeyizlik amaçlı yapılan halılardır. Hereke halısında ise dekorasyon çok önemlidir. Mekâna uygun tasarlanan bu halılar istenilen renklerde dokunabilirken, diğer halılarda bu pek mümkün değildir. Profesyonellik barındıran Hereke halısı, daha ince ve daha özellikli olarak dokunabiliyor. Yün, ipek, atkı ve çözgüde kullanılan pamuklara da rastlanılarak üç farklı türde Hereke halısı dokunduğunu söylemek mümkündür. Bugüne geldiğimizde ise üç tip Hereke halısı yapılmaktadır. Bunlar, yün-pamuk, yün-ipek ve ipek Hereke halılarıdır.
1860’lı yıllarda Paris’te, Lyon’da alınan ödüllerde Hereke Constantinople yazmaktadır. Dolayısıyla Hereke İstanbul’un dokumahanesi konumundadır. Sultan Abdülmecid dokumahane olarak öyle güzel bir konum seçmiştir ki, Hereke hem İstanbul’un içinde hem İstanbul dışındadır. Ayrıca denize yakın bir mesafede kolay ulaşılabilir bir yerde konumlanmıştır. Hatta ve hatta demiryolunun ilk geçtiği duraklardan biri olma özelliğini de taşımaktadır. Hereke halısı İstanbul için dokunmuş, “Yedi Dağın Çiçeği” de İstanbul’un çiçekleri olarak akıllara yerleşse de bu motif yedi çiçekten değil, yedi tepesindeki dokuz farklı çiçekten oluşmaktadır. İstanbul’un çiçeklerini anlatan bir desen olması ve gerçek manada çiçek bahçesini andırması sebebiyle “Yedi Dağın Çiçeği” iç ferahlatan bir özelliğe de sahiptir. İstanbul’la özdeşleşmiş olan “Yedi” sayısı Hereke halısı üzerindeki motiflere de sirayet ederek adının tarihle bir kez daha anılmasına sebep olmuştur.

Muhammen Bedel