MUSTAFA HALİM ÖZYAZICI (1898-1964)

Kategori: Hat

Lot No: 182

Celi Sülüs Hat Levhası
Ketebeli, Hicri 1375/Miladi 1955 tarihli eser aharlı kâğıt üzerine is mürekkebi ile, celi sülüs ve iki satır rıkâ’ hattı ile kaleme alınmıştır. Celi sülüs istifte Arapça, “(Onlara) oku attığın zaman sen atmadın, ama Allah attı.” mealindeki Kur’an ayeti (Enfal Suresi, 17. ayet) yazılıdır. Halim Efendi’nin okla ilgili bu ayeti seçmiş olması dostu hattat Necmeddin Okyay’ın okçuluğuna işaret etmek istemesindendir.
Nitekim, gerçek bir harf ve istif dâhisi olan Halim Özyazıcı, üstteki ‘remâ’ (attı) kelimesinin ‘ye’ harfini (yâ-i ma’kûs) sivri ucu sağ tarafa bakan bir ok gibi istifin en üst noktasına yerleştirmiştir. Bu kelimenin hemen solunda kalan ‘velâkin’ kelimesinin ‘kef’ harfini de yay şeklinde olup okun hemen soluna yerleştirmiştir.
Böyle bakıldığında büyük hattatın istifin içine adeta yayından yeni fırlamış bir ok yerleştirdiği görülür. İstifindeki bu ‘ok ve yay’ nüktesiyle Halim Efendi adeta Necmeddin ‘Okyay’ın soyadına da işaret etmektedir. Halim Efendi’nin bu ince buluşu onun, hat sanatında harflerin estetik imkânlarını zorlayan, gerçekten yaratıcı kimliğe sahip, büyük bir sanatçı olduğunu bize tekrar göstermektedir.
Alt kısımda yer alan, rikâ’ hattıyla kaleme aldığı iki satırda ise Halim Efendi eserini hattat Necmeddin Okyay’a hediye olarak hazırladığını şu sözleriyle ifade etmektedir: “Okçulukta üstâd ve taliknüvîs ve nihrîr, Sürûrî-i zamân, Hattat Hâfız Necmüddîn Efendi kardeşimize bir hâtıra olmak üzere takdim…”. İthafında da Halim Efendi öncelikle Necmeddin Okyay’ın okçuluğunu zikrederek, hediye olarak hazırladığı bu eserdeki ‘ok-yay’ nüktesine dikkat çekmektedir. Arkasından, onun talik hattında ulaştığı yüksek seviyeye işaret etmek için taliknüvîs, diğer klasik sanat konularındaki engin bilgi ve tecrübesini kaydetmek için ise nihrîr sıfatını kullanmıştır. Son olarak, ebced hesabıyla tarih düşürmekteki büyük mahareti sebebiyle Necmeddin Okyay’ı ünlü Osmanlı şairi Sürûrî’ye benzetmekte ve ‘zamanımızın Sürûrî’si’ (Sürûrî-i zamân) ifadesini kullanmaktadır.
Eserin ince tezyinatının yazılışından hemen sonra müzehhip D. Tahsin Aykutalp ve S. Fevzi Erce tarafından müştereken hazırlandığı bilgisini Prof. M. Uğur Derman vermektedir. (Ref: Prof. M. Uğur Derman & Nihad Çetin, İslam Kültür Mirasında Hat San’atı, IRCICA, 1992, sf. 229)
20. yüzyıl Türk hat sanatının dâhi hattatlarından, Osmanlı ile cumhuriyet nesilleri arasında hat sanatı açısından bir köprü görevi gören üstad Mustafa Halim Özyazıcı’nın, bu alanda bir diğer zirve olan dostu Necmeddin Okyay’a hediyesi olan bu levha, sanat değeri çok yüksek, manevi değeri çok büyük, koleksiyonluk bir şaheserdir.
27,5 x 38 cm.
* Özel Koleksiyon.
* Provenans; eski Ali Kazgan Koleksiyonu.
* Referans; Prof. Uğur Derman ve Nihad Çetin’in “İslam Kültür Mirasında Hat San’atı” kitabında 181 nolu eser olarak yayınlanmıştır.
* Eserdeki âyet okçuluğu meslek edinenler tarafından kendilerine şiâr olarak kabul edilmiştir.
Üstad Necmeddin Okyay okçulukla da uğraştığı için, Mustafa Halim Özyazıcı mezkûr âyeti bu maksadla celi sülüs bir istif olarak yazıp kendisine hediye etmiştir ve âyetin altındaki rıka (icazet) hattı ile iki satırlık ferağ kaydında bunu belirtmektedir.
Eserin ince tezyinatı da yazılışından hemen sonra müzehhip D. Tahsin Aykutalp (1926-2013) ve S. Fevzi Erce (?-?) tarafından müştereken hazırlanıp Necmeddin Okyay’a armağan edilmişti.
(Prof. M. Uğur Derman)

Muhammen Bedel