MUSTAFA RAKIM EFENDİ (1757-1826)

Kategori: Hat

Lot No: 74

Celi Sülüs Tekke Levhası
Ketebeli, Nakşibendi sikkesi formunda tasarlanmış, sikkenin içinde “Ya Hazret-i pir Mehmed Bahaeddin Şah-ı Nakşibend el Buhari kuddise sırrıhu” yazılıdır. Bordürü rokoko üslubunda tezyin edilmiştir.
46 x 40,5 cm.
* Turgut Bezmen Koleksiyonu.
* Provenans; Portakal Sanat ve Kültür Evi, 16 Kasım 1997 Osmanlı Sanat Eserleri Tablo ve Hat Müzayedesi, Lot 136.
Mustafa Rakım Efendi (1757-1826)
Türk Hat sanatının en değerli şahsiyetlerinden biridir. Ünye’de doğ muştur. Kendisi, meşhur hattat İsmail Zühtü Efendi’nin kardeşidir. Ço cukken ağabeyi gibi İstanbul’a gelmiş, bir yandan medrese tahsilini sürdürürken bir yandan da hat öğrenmeye başlamıştır. Hocaları Eğri kapılı Mehmet Râsim Efendi’nin talebelerinden Ahmet Hıfzı Efendi’nin yetiştirdiği III. Derviş Ali Efendi ile ağabeyi İsmail Zühtü Efendi idi. On iki yaşında iken icazetini almıştır. Hat sanatında ilerledikten sonra baş ka ailelerin çocuklarına ders vermeye başlamıştır. Bir yandan da re sim yapmıştır. Sultan III. Selim tahta çıktığı zaman onun resmini ya parak kendisine takdim etmiş, bu resmi çok beğenen Padişah, Râkım Efendi’ye müderrislik pâyesi vermiştir. Bu yoldan saraya nüfuz eden Râkım Efendi Şehzâde Mahmud’un yazı hocası olmuştur. Onun saye sinde Sultan II. Mahmud padişahlar arasında en iyi hattatlardan biri ha line gelmiştir. Bu arada kendi adına bastırdığı paranın resmini yapmayı da vazife olarak ona vermiştir. Râkım Efendi gördüğü büyük itibar sa yesinde 1809’da Molla pâyesiyle İzmir, 1814 yılında da Edirne, iki sene sonra Mekke, 1818’de de İstanbul Kadılığı’na tayin edilmiş, 1823’te Ana dolu Kazaskeri olmuştur. Mustafa Râkım Efendi hat sahasında hocası ve ağabeyi İsmail Zühdü Efendi’nin yolundan yürümüş, fakat onun ölü münden sonra kendine mahsus olan yazı üslûbu ile eserler vermiştir. Mustafa Râkım Efendi ayrıca Osmanlı tuğrasını da derleyip toparlayarak ölçülü bir şekil vermiş, Sultan III. Selim, IV. Mustafa ve II. Mahmud için yaptığı tuğralar da kendisinden sonra değişmemiştir. Mustafa Râkım’ın bıraktığı eserler arasında birçok mimari âbidelerin kitâbeleri, mezar taşı kitâbeleri, kıt’alar, türlü levhalar vardır. Türk İslam Eserleri Müzesi’nde lâtif bir hilyesi bulunmaktadır. Topkapı Sarayı’nda Sultan IV. Mustafa ve II. Mahmud tuğraları devrinin süslemesi ile görülmektedir. Sultan II. Mahmud’un annesi Nakşıdil Sultan Türbesi kapılarında ve içindeki kuşak yazılar Râkım’ın şaheserleri sayılmaktadır. Ayrıca Nusretiye Camii’nin kuşak yazılarını da o yazmıştır. Üstâdın tâlik hatla yazdığı kitabeleri de bulunmaktadır. (Ref: Şevket Rado, Türk Hattatları)

Muhammen Bedel