OSMANLI ÇATMA

Kategori: Tekstil

Lot No: 209

Vişne çürüğü renkli kadife zemin üzerine bej renkli ipek ipliklerle kaydırılmış eksene yerleştirilmiş iki yapraklı yelpaze karanfil palmetleri ile süslüdür. Yelpaze karanfillerin arasında stilize bitkisel motifler yer almaktadır. Haliyle.
Şaseye gerilmiş kumaş üzerine dikilmiş, iki kanattan oluşan çatmanın tıpkı benzeri Victoria and Albert Müzesi ve Boston Museum of Art koleksiyonunda (env. No. 535- 1884. Boston Museum of Art 42.369 Gürsu Fig.167) yer almaktadır. Ufak yorum farkları taşıyan, benzer karanfilli çatma örnekleri Polonya Millî Müzesi’nde (env. no. XIX, 4525) ve Lisbon’daki Calouste Gulbenkian Müzesi’nde (env. No. 1384 ve 1425) yer almaktadır. Satışa sunulan bu çatma ve motifleri sonsuz kez tekrarlanabilen benzer çatmalar duvar askısı veya divan örtüsü olarak kullanılmak üzere üretilmişlerdir. Bu eserde görülen stilize karanfil motifi, Osmanlı saray nakkaşhanesinde 16. yüzyılın ikinci yarısında tasarlanmış olup, “yelpazeli karanfil” olarak da tanınır. Buna dayanarak bu üsluptaki kadife çatmalara “yelpazeli çatma”da denmiştir. Bu dönemde Bursa ve İstanbul’da kadife çatma üreten dokuma tezgâhları saray tarafından yakın teftişe tâbi tutulmuş; kaliteyi düşüren veya verilen desenlere sadık kalmayan tezgahlar derhal kapatılmıştır. Vişne çürüğü en rağbet gören renk olmuşsa da mavi, yeşil ve sarı da bazı çatmalarda kullanılmıştır. Türünün nadir, sanat değeri yüksek, koleksiyonluk bir örneğidir.
17. yüzyıl başı.
162 x 120 cm.
* Turgut Bezmen Koleksiyonu.

Muhammen Bedel