İSVEÇ ELÇİSİ’NİN GÖZÜYLE GÖRKEMLİ BİR OSMANLI TARİHİ

Kategori: Kitap

Lot No: 36

Ignace de Mouradja d’Ohsson, Tableau général de l’empire Othoman, Paris, Imprimere de Monsieur; Imprimerie de Firmin Didot, 1790. Yalnızca 2 cilt; VIII, 357 s, [28] levhada 67 gravür [olması gereken 17 levha/29 gravür eksiktir], 47,5x32 cm. Haliyle.
İstanbul doğumlu Ermeni kökenli, İsveçli diplomat d’Ohsson’ İsveç adına Babıali’de elçilik yazmanı, tercüman, vekil farklı gibi görevlerde bulunduktan sonra, 1784 yılında yüksek kademelerde bulunan kişilerle ilişkileri sayesinde elçi olarak bir Batı Avrupalı için erişilmez bir ortam olan Osmanlı Sarayı yaşamını ve ayrıntılarını gözlemleme fırsatını bulur. İlk cildi 1788 yılında Paris’te yayınlanan ‘Tableau général de l’empire Othoman’ başlıklı görkemli eserinde İslâm dini kurumlarından başka, cami, mezar, dua, dinî tören gibi konuları işler; kitabın1790’da yayınlanan ve bu müzayedemizde gravürleri eksik bir nüshasını sunduğumuz bu ikinci cildinde Osmanlı devletinin tarihini yazar. Mouradja’nın ölümünden sonra oğlu tarafından yayınlanan üçüncü kısım ise sulh, siyaset, ağır ceza ve askerî hukuk kanununu içerir. Mükemmel baskısı, çok sayıda gravür içermesi ve özellikle siyasi ve toplumsal betimlemeler, hatta saray yaşamına ilişkin ayrıntılar, Mouradja’nın eserine Osmanlı İmparatorluğu başkentinin toplumsal kurumları ile örf ve adetleri hakkında değerli ve özgün bir tanıklık niteliği vermektedir. d’Ohsson’un yirmi yıldan uzun bir süre malzeme toplayıp kaleme aldığı bu eser, içerdiği gravürler bakımından da çok zengindir. Kitapta Osmanlı saray erkânının resmi giysilerini gösteren resimlerin çoğu 1776’da Choiseuş-Gouffier’ye eşlik eden J.B. Hilaire’in çizimlerine dayanmaktadır. Diğer resimlerde Cochin ve Moreau le Jeune’e dayanır. Elimizdeki bu cilt, içermesi gereken gravürlerin yaklaşık üçte biri eksik olmasına rağmen yine de dikkat çekicidir.
* Şevket Rado Koleksiyonu.

Muhammen Bedel