[OTUZ YILLIK BİR ÇALIŞMANIN ÜRÜNÜ: TARİH-İ CEVDET]

Kategori: Kitap

Lot No: 4

Ahmed Cevdet Paşa, Tarih-i Cevdet [Tertib-i cedid], Matbaa-i Osmaniye, İstanbul, 1309 [1892]. 12 cilt: c.1 – 6, 371 s; c.2 – 6, 391 s; c.3 – 6, 388 s; c.4 – 6, 365 s; c.5 – 4, 370 s, 1 levha; c.6 – 7, 318 s; c.7 – 7, 367 s; c.8 – 4, 362 s; c.9 – 8, 320 s; c.10 -7, 278 s; c.11 – 8, 275 s; c.12 – 8, 286 s; 26,5x17,5 cm, döneminin sırtı kamburalı meşin ve desenli, kapaklar bez desenli kırmızı ciltlerinde, haliyle.
Eser, Osmanlı Devleti’nin 1774- 1825 seneleri arasındaki tarihini anlatır. Son dönem Osmanlıca metinlerin en önemli örneklerinden kabul edilir. 30 senelik bir çalışmanın ürünü olan Tarih-i Cevdet, Encümen-i Daniş’in bir Osmanlı tarihi yazılmasına karar vermesi üzerine kaleme alınmıştır. Encümen-i Daniş’in fahri üyesi olan Osmanlı tarihçisi Joseph von Hammer 1827- 1832 yılları arasında ünlü “Osmanlı İmparatorluğu Tarihi” kitabını yayınlamış; bu yapıtta imparatorluğun kuruluşundan 1774 yılına kadarki tarihini anlatmıştır. 1774’ten 1825’e kadar olan dönemin anlatılması görevi Ahmed Cevdet Paşa’ya verilmiştir. Tarih’in yazılması için padişahın iradesi 9 Muharrem 1270’te (12 Ekim 1853) alınmıştır. Cevdet Paşa, ilk 3 cildi aynı anda ele alıp 1854’te aynı anda sunmuştur. Padişahın bu çalışmadan memnun kalması üzerine 1855’te devletin resmi tarihçisi olarak görevlendirilmiştir. Eseri yazmaya devam eden Cevdet Paşa, 6. cildin ilk üçte birini tamamen Antik Çağ’dan Fransız İhtilali’ne kadarki Avrupa tarihine ayırmış ve ihtilalin Osmanlı Devleti’ne etkileri üzerinde durmuştur. Yazara hukuk tarihine ilişkin “Mecelle” adlı kitabı hazırlama görevi verilmesi, Tarih-i Cevdet’in son 6 cildinin yazılmasını geciktirmiş, eser, 1884’te tamamlanabilmiştir.
Cevdet Paşa, eseri kaleme alırken vak’anüvis tarihleri, mecmua, layiha, sefaretname ve arşiv belgelerini dikkatle incelemiş, olaylara tanık olanların görüşlerine başvurmuş ve bütün bunları sağlam bir eleştiri süzgecinden geçirdikten sonra kullanmıştır. Resmi belgeler, fermanlar, antlaşma metinleri her cildin sonuna eklemiştir. Müzayedeye sunduğumuz, bu eserin, daha makbul sayılan ve “Tertib-i Cedid” olarak anılan basımıdır.

Muhammen Bedel